banner36
banner15

Online Habercilik Farklı Yetenekler Gerektiriyor...

Medya Derneği; bilişim ve teknoloji alanında çalışmalarıyla tanınan gazeteci, teknoloji yazarı, Sosyal Medya programının sunucusu ve MYK Medya şirketinin kurucusu, “İnternet Ekipler Amiri” M. Serdar Kuzuloğlu ile bir röportaj yaptı. İşte dijital gazetecilik, sosyal medya ve teknolojik değişimin gazetecilik mesleği üzerine etkileri üzerine Kuzuloğlu’nun söyledikleri:

Online Habercilik Farklı Yetenekler Gerektiriyor...

Medya Derneği; bilişim ve teknoloji alanında çalışmalarıyla tanınan gazeteci, teknoloji yazarı, Sosyal Medya programının sunucusu ve MYK Medya şirketinin kurucusu, “İnternet Ekipler Amiri” M. Serdar Kuzuloğlu ile bir röportaj yaptı. İşte dijital gazetecilik, sosyal medya ve teknolojik değişimin gazetecilik mesleği üzerine etkileri üzerine Kuzuloğlu’nun söyledikleri:

Erhan NAVRUZ
Erhan NAVRUZ
05 Ekim 2017 Perşembe 21:20
Online Habercilik Farklı Yetenekler Gerektiriyor...
banner38

Önce biraz kavramlardan söz edelim dilerseniz. Dijital gazetecilik denince ne anlamalıyız? Dijital gazetecilik ve ‘geleneksel’ gazetecilik arasındaki farklar nelerdir sizce?

Bence en başta ekseni ‘gazetecilik’ yerine ‘habercilik’ terimine yerleştirmek gerekiyor. Gazete genel anlamda medyanın mecralarından biri. Yapılan eylemse habercilik. Bu alanda medyayı sıkça yapıldığı gibi geleneksel ve dijital olarak ikiye ayırırsak aslında mecralar bazındaki ayrımın çalışanlar bazında soluklaştığını görüyoruz. Yani dijital haber kaynaklarının analog emsallerine göre derin farkları varken iş yapış anlamında yeni ve geleneksel medya çalışanlarının arasında belirgin bir fark bulunmuyor.

Her ikisinin de habere yaklaşımı, haberi üretirken geçirdiği süreçler, kullandığı kaynaklar, araçlar hemen hemen aynı. Sunum tarafında elbette dijital mecranın çok daha zengin seçenekleri var. Multimedya dediğimiz ses, görüntü, metin gibi unsurların hepsi kullanılabiliyor. Referans kaynaklarının linklerle birleştirilmesi, dış kaynaklarla ilişki kurulabilmesi gibi yetenekler de var.

Ancak bunların ne kadarının kullanıldığı konusuna gelirsek geleneksel mecranın elindeki imkanları kullanma konusunda yeni mecralara göre çok daha verimli ve yetenekli olduğu ortaya çıkıyor.

Özellikle Türk örneklere eğilirsek yeni dijital mecraların çoğu kopyala / yapıştır haberlerle, derya içre olup deryadan habersiz balık misali dev bir kaynağın dibinde kendi kumunu eşeliyor. Böbürlenmeleri için daha çok erken gibime geliyor.

Dijital teknolojiler sayesinde artık gazetecilik yapmak eskisinden daha mı kolay?

Veri toplama açısından büyük bir kolaylık sağlandığı kesin. Arşivlerin dijitalleşmesine paralel olarak erişilebilir kaynaklar tarihin hiçbir döneminde olmadığı kadar arttı. Vatandaş gazeteciliği hayal edildiği tarzda ilerlemedi ancak sosyal medya paylaşımları sayesinde ulaşılabilir yeni bilgi kırıntıları yarattı. Haberin kaydedilmesi hem yetenek hem maliyet olarak olumlu yöne ilerledi. Bugün artık cep telefonlarıyla bile HD fotoğraf ve video çekip 3G ve benzeri ağlar üstünden aktarabiliyoruz. Bir habercinin yanında aslında akıllı cep telefonu dışında bir şey taşımasına gerek kalmadı gibi. Dolayısıyla evet habercilik yapmak kolaylaştı ama teknolojinin sunduğu imkanlar ne olursa olsun değerlendiren göz, kaleme alan el, aktaran ses hala çok ayrıştırıcı, önemli, belirleyici.

Blog yazarı olmak ve gazeteci olmak arasında sizce ne gibi farklar vardır?

Blog kişisel ya da kurumsal bir kimliğe sahip olabilir. Kurumsal kimlikteki blog ana yayının bir yan kolu olarak algılanacağından biraz daha esnek davranabilir. Kişisel bloglar yazarların (varsa) kurumsal bağlarını zedelememek kaydıyla genellikle kendi resmi yayınında değerlendiremediği haberleri yok olmaktan kurtaran bir mecra bile olabilir. Geleneksel mecralarsa bir kuruma, onun yayın ilkelerine, o alanı ilgilendiren kanun ve düzenlemelere tabi. İçerik, hedef ve strateji konusunda hiçbir farkı olmayabilir; ama çok farklı da olabilir. Kurumsal blogların rolü daha çok işin mutfak kısmını, kamera arkasını ve normalde görünmeyen yüzleri ya da görünen yüzlerin görünmeyen yanlarını, bakış açılarını aktarmaktır.

İnternet sayesinde son dakika haberleri dünyaya anında ulaştırılabiliyor. Bu aslında hem çok güzel, hem çok tehlikeli; hız ve rekabetin habercilikteki önemini fazlasıyla arttıran bir durum. Peki haberin gerçekliğini / kaynağını doğrulamak konusunda taviz vermeme sorumluluğu nasıl kazanılacak? Bunun sistematiğini şimdiden oturtmak gerekmez mi?

Haber doğrulamak internet dışındaki mecralarda yapılıyor mu pek emin değilim açıkçası. Yani bir haberci aktardığı bilgiyi yayınladığı mecradan bağımsız olarak doğrulatmak zorundadır. İnternetin buradaki sıkıntılı tarafı haberin yayıldığı kaynakların her zaman haberciler olmaması. Kulaktan dolma bilgilerin kartopu gibi büyümesi her zaman mümkün ve giderek sıradanlaşıyor. Ancak ben mutsuzluğa kapılmanın aksine bu tip olayların internetteki gerçek haber kaynaklarının sivrilmesine ve daha çok tercih edilmesine yol açacağını düşünüyorum.

iPad ile popülerleşmeye başlayan tablet kullanımı sizce gazeteciliği ve okuma alışkanlıklarını nasıl etkileyecek?

Her yeni teknoloji kendi kullanım alışkanlıklarını beraberinde getiriyor. Aynı kitle farklı cihazlarla farklı bir yapıya bürünüyor. Örneğin internetten şarkı satın almaya kuruş vermemiş insanlar cep telefonlarına aynı şarkıları indirmek için SMS üstünden yüz milyonlarca liralık sektör yarattı. Hayatında hiç oyun ya da bilgisayar uygulamasına para vermeyen insanlar yine cep telefonlarına bu içerikler için ayırdıkları bütçelerle dev bir pazarı doğurdu. iPad de tek bir platformdan ibaret olması, tek bir kaynaktan bütün içeriği dağıtabilmesi açısından çok önemli. Medyanın yıllardır hayalini kurduğu mucize cihaz. Yaygınlık açısından benzerleri sayesinde geniş bir kitleye ulaştığında medya için taze ve çok karlı bir mecra olacağına şüphe yok.

Sosyal medya teknolojileri sizce daha neler getirecek; yaşamımıza neler katacak? Bunların gazeteciliğe etkileri nasıl olacak?

Sosyal medyanın kullanımı kolaylaşmaya devam edecek. Ona ulaşabileceğimiz cihazlar artacak, ondan beslenen cihaz ve hizmetlerin sayısı da öyle. Ancak ben bu kadar çeşitliliğin zamanla belirli site, cihaz ve hizmetlerde yoğunlaşacağını düşünüyorum. İnsanların birbirini takip etmesi üstüne kurulu sosyal medyada bu kadar fazla seçenek kullanışlı ve akılcı değil. Dolayısıyla yakın gelecekte birleşmeler görüneceğine şüphe yok. Ayrıca bu mecraların ortak standartlarının da oluşacağını düşünüyorum. Facebook ve Twitter gibi ana akım sayılan mecraların önemi de günden güne artacak.

Sosyal medya ve geleneksel medya kıyaslandığında hangisi diğerine göre daha avantajlı? Bu avantajları biraz açar mısınız? Geleneksel medyanın sosyal medyaya yenik düşmesi gibi bir durum söz konusu mu sizce?

Geleneksel medya sosyal medyayı da kapsıyor. Tersi geçerli değil. İnsanlar haberdar olma konusunda her iki alanda da geleneksel markalara yöneliyor. Belirli uzmanlık alanlarında sivrilmiş kişileri istisna kabul edersek sosyal medyanın aslında geleneksel medya tarafından (aynen zamanında webde olduğu gibi) henüz anlaşılamamış, ciddiye alınmayan bir parçası olduğunu görebiliriz. Ben her teknolojinin geleneksel yapıları ve habercileri uzun vadede daha güçlü hale getireceğini düşünüyorum.

Peki sosyal medya ve dijital gazeteciliğin en büyük dezavantajları neler? Hangi konularda dikkatli olmak gerekiyor? Diğer bir deyişle, online gazetecilik farklı standartlar gerektiriyorsa bunlar neler olmalı?

Online habercilik farklı standartlar değil farklı yetenekler gerektiriyor. Dijital kaynakları tanımak, yeni cihazları kullanabilmek; yani genel anlamda bir teknoloji okur-yazarlığı gerekiyor artık habercilik için. Dikkat edilmesi gereken konuların başında insanların aslında hızlı habere değil doğru habere ihtiyaç duyduğu. Gazeteciler hala yaptıkları şey bayide sergileniyor ve insanlar ana sayfalara bakarak gazete satın alıyor sanıyor. Oysa böyle bir kitle yok sayılacak kadar küçüldü artık. Aynı şekilde internet habercileri de hızlı haber yanılgısı içinde yanlış bir kulvarda yarışıyorlar. Bitiş çizgisi o parkurda değil.

Facebook ve Twitter’ın siyasi ve toplumsal olaylardaki gücü ve etkisine baktığımızda karşımıza çıkan tablo demokrasi açısından son derece ümit verici olsa da, acaba henüz farkına varamadığımız bazı tehlikeler de içeriyor mu? (Fanatizmi insanlara bulaştırma gibi)

Fanatizm işin nispeten masum tarafı. Görünmeyen daha büyük tehlikeyse bu sosyal ağların aynı zamanda otoriteler tarafından istihbarat için kullanılıyor olması. Aynı zincirin içindeki istihbarat görevlileri bu sayede nerede, ne zaman, kaç kişinin eylem yapacağından ne yapacağına kadar önceden bilgi edinebiliyor. Bir diğer risk ise burada paylaşılan mahrem bilgilerin bir zaman sonra sahiplerine çıkartacağı dertler. Bunun gelecekte yeni bir süreci ve sektörü doğuracağına inanıyorum.

Kullanıcıların ürettiği içeriğin artık ekonomik bir değere dönüştüğü günümüzde, internet reklamları bazı ülkelerde nicelik açısından geleneksel basını geçmeye başladı bile. Türkiye’de durum ne? Ekonomik fizibilite ve nitelik açısından nasıl bir gelecek bekliyor medyamızı?

Türkiye dünyada sönmeye başlayan gösterim tabanlı display banner dediğimiz kategorideki internet reklam modelini ancak benimseyerek kullanmaya başladı. Ancak şimdi video ağırlıklı yeni bir döneme, tıklama ya da gösterim değil sonuç odaklı reklamcılığa yönelme var. Ayrıca profilleme de büyük önem taşıyor. Yani artık bir banka parasını verip kredi kartıyla ilgili bir reklam verip sonuçlarını beklemiyor. Şu şehirde, şu cinsiyette, şu yaş aralığındaki insanlara şu günlerde, şu saatlerde şu reklamı göster.

Ona tıklayıp siteye gelerek kredi kartı başvuru formunu tamamlayan her kişi başına şu kadar komisyon ödeyeceğim diyor. Bu yepyeni bir model ve doğası gereği bütün profil bilgilerine sahip sosyal ağları ciddi bir reklam mecrası haline getiriyor. Medya siteleri toplam bütçeden Google’dan sonra en büyük payı alıyor olsa da bu tip performans bazlı reklam modelleri yüzünden paylarını küçük küçük parçalar halinde sosyal ağlara kaptıracak. Diğer yandan bu tip profilleme yapan reklam ağları da önem kazanacak.

Değişen teknolojinin ve internetin değiştirdiği şartları düşününce genç gazeteci adaylarına mesleki başarı için neler önerirsiniz?

Bugün sıradan bir gazetecinin hiçbir şansı yok gibi. Mutlaka bir konuda uzmanlaşmalarını tavsiye ederim. Ülkenin genel trendlerini ilgilendiren konularda ve az sayıda kişinin yer aldığı alanlar olmasında fayda var. Güncel teknolojileri, cihazları; özellikle interneti çok iyi kullanmaları ve elbette çok okumaları gerekiyor. Bugünkü rekabet tarihin her evresinden daha acımasız, yoğun ve hasar verici.

Kaynak

Yorumlar

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol

banner34

banner1

banner2